قبل از آنکه به تخصیص ارز بپردازیم،  ابتدا باید تعریف صحیحی از آن داشته باشیم.  بازار ارز با تمام عمق و گستردگی که دارد نیازمند اطلاعات و آگاهی بالا در این زمینه می باشد.

 بنابراین ما در این مقاله قصد داریم تا تعریف دقیقی از تخصیص ارز را برای شما بیان نموده و نحوه و انواع روش هایی که هر بخش و صنعت برای ورود کالاها  می تواند به وسیله آنها میزان ارز مورد نیاز خود را دریافت کند را شرح می دهیم.

اگر علاقه مند به جزئیات و توضیحاتی در مورد روش ها و نحوه تخصیص ارز هستید،  در ادامه این مقاله با ما همراه باشید.

تعریف ارز و انواع آن

برای واردات کالا به کشور نیاز است که پول مبادله شده بین دو کشور به نوعی پذیرفته شود. در واقع ارز وسیله اصلی برای مبادله کالا و خدمات می باشد.  این پول توسط دولت صادر و توزیع شده و اقتصاد را در سطح بین المللی به گردش می اندازد.  بنابراین هر ابزار پولی اعم از کاغذ،  اسکناس و سکه به نوعی ارز نامیده می شود.

ارز به دلیل آنکه یک ابزار پولی برای مبادله کالاها در سطح بین المللی مطرح می گردد،  بنابراین در ارتباط با ارزهای دیگر به طور دائم در نوسان می باشد. همچنین یک وسیله سودآوری از این نوسانات در بازار ارز به حساب می آید.

ارز آزاد و ارز دولتی مهم ترین انواع این ابزار پولی هستند که تمامی کسب و کارها و افراد در ایران با آن سر و کار دارند.  به دلیل تحریم های خارجی دولت هزینه های گزاف را برای تامین نیازهای ارزی بر  شهروندان کاهش داده است.  به طوری که دولت در این باره اقدام به پرداخت و تخصیص ارز دولتی نموده و این نوع ارز در بازار بیشتر رواج دارد.

مفهوم ارز دولتی و ارز آزاد

از سال ۹۷ به بعد ارز دولتی به دلیل افزایش قیمت ها و دلار در بازار ارز رواج بیشتری گرفت.  این نوع ارز که طبق اعلام دولت با نرخ رسمی ۴۲۰۰ گزارش شد،  از طرف دولت و در مکانی به نام مرکز مبادلات ارزی ارائه می شود.

در این نوع ارز،  دولت به افراد حقیقی و یا حقوقی با قیمتی پایین تر از بازار آزاد و با شرایط خاص ارز را تخصیص و ارائه می دهد.  این تخصیص ارز توسط دولت در مرکز مبادلات ارزی صورت می گیرد. این ارز به دلیل بالا رفتن ارزش ارز  توسط دولت ایجاد شده است.

دلیل ایجاد ارز دولتی کاهش بار مالی از دوش دولت است که قیمت کمتری نیز دارد. با این کار دولت می تواند بر روی کالاهای خاص کنترل بیشتری داشته باشد،  و به صورت محدودتر و با شرایط ویژه ارز را به این کالاها اختصاص دهد. همچنین این ارز با نرخ جهانی به ارزهای دیگر نیز قابل تبدیل است.

ارز آزاد که در مقابل ارز دولتی می باشد،  ارزی است که نرخ آن در بازار آزاد و با توجه به شرایط عرضه و تقاضا تعیین شده و توسط صرافی ها و دلالان عرضه می شود.

ارز دولتی برای واردات تمام کالاها نمی باشد،  بلکه کالاهای اساسی و مورد نیاز مردم جزو تخصیص ارز دولتی قرار گرفته،  تا از این طریق قیمت تمام شده آنها کمتر شود.  کالاهایی نظیر دارو،  تجهیزات پزشکی،  و مواد غذایی تخصیص ارز دولتی برای آنها صورت می گیرد.

اولویت بندی کالاها برای تخصیص ارز دولتی

کالاها در اولویت بندی سبدهای کالایی به چهار گروه اول تا چهارم تقسیم بندی می شوند.  گروه اول متعلق به کالاهای اساسی هستند،  که با استفاده از ارز دولتی وارد کشور می شوند.

 کالاهای گروه دوم و سوم در گذشته مواد اولیه مورد نیاز کارخانه ها،  مواد واسطه ای و کالاهای سرمایه ای بوده که در یک دسته تقسیم بندی می شدند.  اما بعد از مدتی کالاهای مجاز در گروه دوم و بر اساس اولویت بندی کالاهای واسطه ای و سرمایه ای وارداتی در گروه های بعدی برای تخصیص ارز دولتی قرار گرفتند.

در حال حاضر نیز ارز دولتی  تنها به واردات کالاهایی همانند جو،  ذرت،  گندم،  دارو،  تجهیزات پزشکی،  روغن خام و انواع دانه های روغنی مانند سویا تخصیص یافته است.

نحوه تخصیص ارز دولتی چگونه است؟

پنج روش برای اختصاص دادن ارز دولتی به کالاهای وارداتی وجود دارد که در زیر به آنها اشاره شده است:

ارز نیمایی

در سامانه نیما صادر کننده و وارد کننده به صورت مجازی دست به خرید و فروش کالاها می زنند.  این نوع ارز که از طریق سامانه نیما تهیه می شود،  فقط به کالاهای مجاز تخصیص داده شده است.

ارز بانکی

برای کالاهای اساسی نرخ ارز دولتی تخصیص یافته ۴۲۰۰ تومان می باشد،  که از طریق بانکی امکان پذیر است.

ارز اشخاص

این ارز مخصوص افراد خارج از کشور برای وارد کردن کالاها به ایران مورد استفاده قرار می گیرد.

واردات در برابر صادرات خود

در این نوع ارز، شخص صادر کننده ارز حاصل از صادراتش را برای واردات خود مورد استفاده قرار می دهد.

واردات در برابر صادرات دیگران

در این روش تامین ارز، وارد کننده از ارز خریداری شده از صادر کننده دیگری برای ارز مورد نیاز خود استفاده می کند.

مراحل تخصیص ارز

همانطور که در مطلب های قبلی در مورد واردات کالا گفته شد،  برای تخصیص ارز کالاهای وارداتی ابتدا باید مجوز ورود کالا به کشور توسط صاحب کالا و یا فرد وارد کننده اخذ گردد.  بنابراین باید با مراجعه به سازمان صنعت،  معدن و تجارت جهت دریافت مجوز برای ورد کالا اقدام کنید. دریافت مجوز نیازمند ثبت نام در سامانه ثبت سفارش نیز دارد،  تا از این طریق سازمان های مربوطه برای اخذ مجوز ورود کالا به وارد کننده کالا اقدام کنند.

بعد از تایید سازمان صنعت،  معدن و تجارت و سازمان های مربوط به اخذ مجوز،  مرحله بعدی انتخاب بانک عامل است.بانک عامل در واقع واسطه بین بانک مرکزی و وارد کننده می باشد،  که در صاحب کالا جز در موارد خاص نمی تواند به طور مستقیم با بانک مرکزی در ارتباط باشد.

پس از انتخاب بانک عامل و ثبت نام در سامانه ثبت سفارش،  باید شماره ثبت سفارش یا همان مجوز ورود کالا را به بانک عامل ارائه دهید. بانک عامل نیز با ارسال شماره مجوز به بانک مرکزی،  شما را در نوبت تخصیص ارز بانک مرکزی قرار می دهد.

بانک مرکزی نیز به ترتیب اولویت مجوز تخصیص ارز را برای کالای وارداتی شما صادر می کند.  مرحله تخصیص ارز بانک مرکزی نشان می دهد که چه مقدار ارز جهت واردات کالا از کشور خارج شده است.

بررسی تخصیص ارز دولتی

سازمان توسعه صادرات و واردات و همینطور سازمان صنعت و معدن و تجارت اولویت بندی های کالاهای وارداتی را بر اساس نیاز سیاست های مربوطه و اولویت های کشور تغییر می دهد.

در حال حاضر نیز فقط به کالاهای گروه اول و کالاهای اساسی ارز دولتی با شرایط خاص با نرخ ۴۲۰۰ تومان تعلق می گیرد، و این ارز از طریق صرافی های مورد تایید بانک و یا خود بانک ها ارائه می شود.

تخصیص ارز طبق بخشنامه جدید بانک مرکزی حداقل ۳۰ روز تا حداکثر ۶۰ روزه صادر شده که به دلیل نوسانات بالای ارز باعث ایجاد نگرانی وارد کننده ها نیز شده است.  در این مدت ( ۳۰ روز ) وارد کننده باید نسبت به خرید خود اقدام کند،  و ثبت سفارش را انجام دهد.  در غیر این صورت تخصیص ارز به او تعلق نگرفته و باید دوباره در نوبت بعدی اقدام کند.

در مواقعی وارد کننده به دلیل عدم اعتماد به خریدار حاضر به پرداخت کامل پول نمی شود و یا اینکه قصد دارد بخشی از پول را در زمان دیگری پرداخت کند.  در این صورت وارد کننده باید مجددا ۳۰ روز را برای خرید تعیین کند،  که ممکن است مشکلاتی برای تخصیص ارز پدید بیاید.

تخصیص ارز، بد یا خوب؟

در صورتی که سیاست گذاری های دولت در جهت اجرای مناسب کنترل ورود و خروج ارز از کشور باشد،  به طوری که واردات کالاها از جمله کالاهای مورد نیاز کشور منجر به کارآفرینی گردد،  تخصیص ارز می تواند خوب و مثبت باشد.

همینطور این گونه ورود کالاهایی که در سیستم رسمی کشور نیست،  مشخص شده و با ایجاد ساختار مناسب نسبت به ورود کالا و ارز غیر قانونی جلوگیری به عمل می آید. همچنین با این میزان صادرات و واردات ارزی می توان به میزان نقدینگی موجود در دست مردم نیز پی برد.

سخنی با شما

دولت برای آنکه از اقشار کم درآمد جامعه حمایت کند و برای حفظ نظم در بازار کالاها نرخ ارز دولتی را تعریف نمود، که هر وارد کننده باید برای واردات کالاهای اساسی ارز دولتی با قیمت ۴۲۰۰ تومان و برای سایر کالاهای وارداتی باید از سامانه نیما استفاده کند.

البته این تخصیص ارز منتقدانی را نیز در پی دارد.  زیرا که آنها اعتقاد دارند چند نرخی شدن ارز باعث افزایش رانت خواری شده و فعالان واقعی در اقتصاد را با محدودیت های زیادی رو به رو می کند.

بنابراین طبق تصویب ارز در سال ۹۷ و اعمال برخی از سختگیری ها از سوی بانک مرکزی و گمرک و همچنین سازمان های مربوطه، بازرگانان و وارد کننده ها را ملزم نموده که برای اخذ مجوزهای قانونی از این سازمان ها برای ورود کالا اقدام نمایند.  زیرا که اولین شروط تخصیص ارز دریافت مجوز می باشد.

در این باره شرکت بازرگانی ایمن تجارت کارآمد با چندین سال سابقه در زمینه امور واردات و صادرات جهت انجام هر گونه مشاوره در امور بازرگانی در خدمت شما عزیزان می باشند.  بنابراین جهت ارتباط با متخصصین و مشاورین برای هر یک از امور بازرگانی می توانید با شماره های مندرج در این سایت تماس حاصل نموده و سوالات و مشکلات خود را با ما مطرح نمایید.

تیم مشاوره بازرگانی ایمن تجارت کارآمد در اسرع وقت پاسخگوی شما خواهند بود.