نگهداری کالا در انبارهای گمرک (انبارداری در گمرک)

انبارداری کالا در گمرک چیست؟

انبارداری گمرک به مجموعه عملیات و فعالیت‌هایی اطلاق می‌شود که در آن کالاهای وارداتی تحت نظارت و کنترل گمرک در انبار گمرکی نگهداری می‌شوند. این وظایف بر عهده انبارداران گمرکی است که مسئول مراقبت، مدیریت، و کنترل کالاها تا زمان ترخیص از گمرک هستند.

انبارداری بر اساس عواملی چون موقعیت انبار، طراحی آن، تجهیزات مورد نیاز، تنوع کالاهای موجود و حجم یا وزن کالاهای وارد شده یا خارج شده، به چند نوع مختلف تقسیم می‌شود. این تقسیم‌بندی شامل موارد زیر است:

• انبارداری کالا در گمرک و ترانزیت
• انبارهای توزیع کلی و محلی (سراها)
• انبارهای سازمانی و کارخانه

انبار گمرکی چیست؟

انبارداری گمرک به مکان‌هایی اطلاق می‌شود که تحت نظارت گمرک برای نگهداری کالاهای وارداتی یا صادراتی طراحی شده‌اند. این انبارها، شامل انبارهای مسقف، غیرمسقف و محوطه‌های باز، شرایط ایمنی و استاندارد را برای ذخیره‌سازی کالا تا زمان تکمیل فرآیندهای گمرکی فراهم می‌کنند. در این انبارها، کالاها به مدت مشخصی نگهداری می‌شوند تا مراحل ترخیص، بررسی اسناد و پرداخت هزینه‌ها انجام شود.

انبار گمرکی در انواع مختلفی مانند انبارهای عمومی، اختصاصی و برای کالاهای خاص مانند کالاهای فاسدشدنی و خطرناک تقسیم‌بندی می‌شود. هر یک از این انبارها با توجه به نیازهای خاص کالاها، شرایط نگهداری متناسب با آن‌ها را فراهم می‌آورد. هدف اصلی از این نوع انبارداری، اطمینان از سلامت کالاها و کنترل قانونی واردات کالا و ترخیص آن‌ها است.

اهداف و وظایف اصلی انبارداری در گمرک

انبارداری کالا در گمرک وظیفه نگهداری و مدیریت کالاهای وارداتی و صادراتی را بر عهده دارد و برای انجام این کار اهداف مشخصی دنبال می‌شود. یکی از اهداف اصلی انبارداری گمرک، حفظ سلامت کالاها در طول مدت نگهداری، رعایت مقررات قانونی و گمرکی، و تأمین امنیت کالاها است. علاوه بر این، این فرآیند شفافیت در مراحل ترخیص کالا از گمرک را نیز تضمین می‌کند.

وظایف انبار گمرکی شامل دریافت و ثبت کالاها، طبقه‌بندی آن‌ها بر اساس ویژگی‌ها و نوع کالا، و نگهداری مؤثر در انبار است. همچنین، مدیریت دقیق اسناد و اطلاعات، نظارت مستمر بر کالاها و در نهایت تحویل آن‌ها به صاحب کالا پس از تکمیل مراحل ترخیص از جمله مسئولیت‌های گمرک در این حوزه است. این فرآیندها برای حفظ امنیت، تسریع در ترخیص و جلوگیری از تأخیر و خسارت انجام می‌شود.

انواع انبار های گمرکی بر اساس نوع کالا

انبارهای گمرکی بخش مهمی از فرآیندهای گمرکی به شمار می‌روند و در سراسر جهان نقش اساسی در مدیریت محموله‌ها دارند. دسته‌بندی این انبارها برای حفظ امنیت و حفاظت فیزیکی کالاها به ویژه در انبارداری کالا در گمرک به نوع کالا و در برخی موارد به نحوه بسته‌بندی آن‌ها بستگی دارد. به عنوان مثال، هنگامی که محموله‌ای مانند قهوه یا شکلات وارد می‌شود، علاوه بر اینکه باید به انباری مسقف منتقل شود، دمای آن نیز باید تحت کنترل باشد. بنابراین، این نوع محموله‌ها به انبارهای یخچالی منتقل خواهند شد.

دسته‌بندی‌های مختلف انبارهای گمرکی شامل موارد زیر می‌شود:

• انبارداری اختصاصی: این انبارها خارج از محوطه گمرک و در نزدیکی منطقه مجاز گمرک قرار دارند. معمولاً این انبارها متعلق به اشخاص حقیقی یا حقوقی خاص هستند. یعنی هر شخص فقط کالاهای خود را به این انبار منتقل می‌کند. این افراد باید بابت انبارداری کالا در گمرک و محمولات خود ضمانت‌های لازم را به گمرک ارائه دهند.

• انبارداری کالاهای قاچاق: این نوع انبار مخصوص کالاهایی است که به عنوان قاچاق ضبط یا توقیف می‌شوند. این کالاها تنها در صورتی در انبار گمرکی باقی می‌مانند که نامه رسمی اداره گمرک که شامل مشخصات کالا باشد به انبار تحویل داده شود. به طور کلی، کالاهایی که طبق قوانین گمرک ورود آن‌ها ممنوع است در این انبارها ثبت و نگهداری خواهند شد.
• انبارداری کالاهای فله: این انبار برای نگهداری کالاهایی که به صورت فله و بدون بسته‌بندی خاص به گمرک وارد می‌شوند، اختصاص دارد. این کالاها به دلیل عدم بسته‌بندی، در این انبارها به صورت عمده و بدون تقسیم‌بندی ذخیره می‌شوند.

انبارداری گمرک به طور کلی بر اساس نوع کالاها دسته‌بندی می‌شود تا شرایط ایمنی و نگهداری هر کالا مطابق با ویژگی‌های آن رعایت شود. در این بخش، انواع مختلف انبار گمرکی بر اساس نوع کالا توضیح داده می‌شود:

انبارهای معمولی	این نوع انبارها برای کالاهای عمومی و غیرحساس که نیاز به شرایط خاصی برای نگهداری ندارند، مورد استفاده قرار می‌گیرند. محصولات صنعتی به‌طور معمول در این انبارها ذخیره می‌شوند.
انبارهای اختصاصی	این انبارها برای شرکت‌ها یا اشخاص خاص طراحی شده‌اند تا کالاهای خود را در فضایی جداگانه و تحت شرایط کنترل‌شده نگهداری کنند. این انبارها برای کالاهایی با ارزش بالا یا نیازمند شرایط خاص بسیار مناسب هستند.
انبارهای کالاهای فاسدشدنی	کالاهایی که نیاز به دمای پایین یا شرایط ویژه برای نگهداری دارند، مانند مواد غذایی، داروها و محصولات کشاورزی، در این انبارها ذخیره می‌شوند. این انبارها به تجهیزات سرمایشی و سیستم‌های کنترل دما مجهز هستند.
انبارهای مواد شیمیایی	برای نگهداری مواد شیمیایی خطرناک یا حساس به شرایط محیطی، از این نوع انبارها استفاده می‌شود. این انبارها دارای سیستم‌های ایمنی خاص از جمله تهویه مناسب و تجهیزات ضدحریق هستند.
انبارهای کالاهای ضبط‌شده	این انبارها به کالاهایی اختصاص دارد که به دلایل قانونی یا مشکلات گمرکی ضبط شده‌اند. در این انبارها کالاها تا تعیین تکلیف نهایی ذخیره می‌شوند.
انبارهای کالای فله	کالاهایی که به صورت حجمی و بدون بسته‌بندی خاص وارد می‌شوند، مانند غلات یا مواد معدنی، در این انبارها نگهداری می‌شوند.
انبارهای کالای قاچاق	این انبارها برای نگهداری کالاهای قاچاقی که به صورت غیرقانونی وارد کشور شده‌اند و توسط گمرک ضبط شده‌اند، استفاده می‌شود. کالاها در این انبارها تا زمان تصمیم‌گیری در مورد وضعیت آن‌ها باقی می‌مانند.

مراحل انبارداری کالا در گمرک

انبارداری کالا در گمرک بخش حیاتی از فرایند واردات و ترخیص کالا است که در حفظ سلامت و امنیت کالاهای وارداتی نقش اساسی دارد. این مرحله با هدف مدیریت دقیق و تطابق با مقررات قانونی صورت می‌گیرد. در این فرایند، کالا از دریافت تا تحویل تحت نظارت قرار می‌گیرد. در ادامه، مراحل اصلی انبارداری گمرک که موجب نظم و کارایی در نگهداری و تحویل کالاها می‌شود، شرح داده می‌شود:

حفظ و نگهداری کالا در حین انبارداری در گمرک

زمانی که کالا وارد انبار گمرکی می‌شود، تا زمان خروج آن، تمامی مسئولیت‌ها بر عهده تحویل گیرنده کالا (ترخیص کار) است. یکی از وظایف مهم تحویل گیرنده کالا در گمرک، انجام بیمه برای محموله است تا از آن در برابر حوادث احتمالی در انبارها، مانند آتش‌سوزی یا انفجار، محافظت شود. مبلغ حق بیمه پس از ترخیص از صاحب کالا دریافت می‌شود.

مسئولیت بیمه در انبارداری گمرک به عهده ترخیص کار گمرک است. اگر مسئولیت باربری نیز بر عهده تحویل گیرنده کالا باشد، هر گونه خسارتی که در زمان باربری رخ دهد نیز تحت پوشش این بیمه قرار خواهد گرفت.

اصول چیدمان اجناس در انبار گمرک

اصول چیدمان کالاها در انبار گمرکی به مجموعه‌ای از دستورالعمل‌ها و شیوه‌هایی اطلاق می‌شود که برای استفاده بهینه از فضای انبار و تسریع در فرآیند جریان کالاها طراحی شده‌اند. این اصول در انبارداری کالا در گمرک از اهمیت بالایی برخوردارند چرا که مدیریت درست کالاها و سرعت در ترخیص آن‌ها از جمله الزامات کلیدی در این بخش است.

رعایت اصول صحیح چیدمان باعث می‌شود تا بازدهی و بهره‌وری انبار افزایش یافته و روند ترخیص کالا سریع‌تر شود. مهم‌ترین اهداف این اصول شامل استفاده بهینه از فضای انبار، بهبود جریان کالا، کاهش حرکات غیرضروری و تضمین ایمنی و بهداشت انبار است. همچنین، مشورت با ذینفعان و بررسی گزینه‌های مختلف چیدمان می‌تواند به تخصیص فضای مناسب برای کالاهای وارداتی کمک کند.

شرایط خروج کالا از انبار چیست؟

خروج کالا از انبار گمرکی و تحویل آن به صاحب کالا، آخرین گام در فرآیند انبارداری کالا در گمرک است. این مرحله پس از ثبت درخواست برای خروج کالا و دریافت مجوزهای لازم آغاز می‌شود.

در این مرحله، صاحب کالا باید اطلاعات وسیله نقلیه و شخص تحویل‌گیرنده کالا را به انبار ارائه دهد. پس از دریافت این اطلاعات، کالای موردنظر بارگیری شده و از انبار خارج می‌شود. یکی از اقدامات مهم در این مرحله، ثبت کالای خروجی در سیستم‌های مدیریت انبارداری گمرک است که باید به دقت انجام شود.

کاربرد قبض انبار در انبارداری گمرک

قبض انبار مدرکی است که هنگام ورود کالا به انبار گمرکی یا انبارهای عمومی صادر می‌شود تا ثبت ورود کالا را به صورت رسمی تایید کند. این سند به عنوان مدرک اصلی در فرآیند انبارداری کالا در گمرک عمل می‌کند.

قبض انبار گمرکی پس از دریافت کالا توسط انباردار از صاحب کالا صادر می‌شود و ورود کالا به انبار گمرک را تایید می‌کند. قبض انبار نقش اساسی در اثبات مالکیت کالا و آغاز فرآیند ترخیص آن از گمرک ایفا می‌کند.

هزینه انبارداری کالا در گمرک چگونه محاسبه می شود؟

هزینه انبارداری گمرک به مبلغی اطلاق می‌شود که گمرک بابت نگهداری کالاها در انبار گمرکی دریافت می‌کند. این هزینه بسته به نوع کالا و مکان نگهداری آن محاسبه می‌شود. برای محاسبه هزینه انبارداری، فرمول زیر استفاده می‌شود:

هزینه انبارداری = مدت × نرخ انبارداری × وزن ناخالص کالا

اگر کالا در محوطه سرپوشیده ذخیره شود، هزینه به میزان 75 درصد از مبلغ محاسبه شده به روش فوق کاهش می‌یابد.	هزینه انبارداری = 75% × (مدت × نرخ انبارداری × وزن ناخالص)
برای کالاهایی که در محوطه باز نگهداری می‌شوند، هزینه انبارداری به میزان 60 درصد از فرمول اولیه محاسبه می‌شود.	هزینه انبارداری = 60% × (مدت × نرخ انبارداری × وزن ناخالص)
برای کالاهای تناژی که معمولاً حجم زیادی دارند، هزینه بر اساس تناژ کالا و تعرفه محاسبه می‌شود.	هزینه انبارداری = تناژ × تعرفه
برای کالاهایی که به صورت دستگاهی نگهداری می‌شوند، هزینه با ضرب تعداد دستگاه‌ها در تعرفه به دست می‌آید.	هزینه انبارداری = تعداد × تعرفه

این روش‌ها به گمرک این امکان را می‌دهند که هزینه‌های انبارداری کالا در گمرک را با دقت و طبق شرایط نگهداری مختلف کالا محاسبه کند.

هزینه انبارداری کالاهای غیر کانتینری در گمرک

هزینه انبارداری گمرک برای کالاهای غیر کانتینری به چندین عامل وابسته است که شامل نوع کالا، حجم و مدت زمان نگهداری آن می‌شود. هزینه‌های مرتبط با انبارداری کالا در گمرک به طور کلی به شرح زیر محاسبه می‌شود:

مدت مجاز نگهداری کالا در انبارهای گمرکی

مدت زمان نگهداری کالا در انبار گمرکی یکی از عوامل تعیین‌کننده در محاسبه هزینه‌ها است. نگهداری طولانی‌مدت کالا در انبارداری کالا در گمرک معمولاً به افزایش هزینه‌های مختلف می‌انجامد. برنامه‌ریزی دقیق و مؤثر می‌تواند این هزینه‌ها را کاهش دهد. علاوه بر این، استفاده از فناوری‌های پیشرفته در مدیریت انبار می‌تواند زمان نگهداری کالاها را به طور بهینه مدیریت کرده و هزینه‌ها را کنترل کند.

وظیفه گمرک در قبال خسارات کالا در گمرک

طبق ماده 11 قانون مدنی، اگر آسیب به محموله تجاری به دلیل کوتاهی یکی از کارکنان گمرک رخ دهد، همان فرد موظف به جبران خسارت خواهد بود. در صورتی که آسیب به کالا به دلیل نقص فنی تجهیزات و ابزارهای گمرک باشد، براساس مسئولیت مدنی گمرک، این نهاد موظف به پرداخت خسارت است.

اگر قصد دارید به عنوان یک تاجر در زمینه واردات فعالیت کنید، باید بدانید که مسئولیت مدنی گمرک در برابر خسارت‌های وارد شده به کالاها چه محدوده‌ای دارد.

درج تاریخ انقضا اشتباه

گاهی اوقات تاریخ انقضا کالاها به اشتباه توسط گمرک درج می‌شود. اگر این اشتباه منجر به آسیب به کالا، مانند فاسد شدن آن، شود، گمرک باید خسارت آن را پرداخت کند.

بازرسی اشتباه

در صورتی که کارکنان گمرک محموله را به درستی بازرسی نکنند و این مسئله منجر به آسیب دیدن کالا شود، گمرک باید مسئولیت خسارت آن را بر عهده بگیرد.

سوالات متداول

جمع بندی

در این مقاله، به بررسی فرآیند انبارداری کالا در گمرک و قوانین مرتبط با آن پرداخته شد. همچنین، نحوه محاسبه هزینه‌های انبارداری در گمرک توضیح داده شد. شرکت ایمن تجارت کارآمد به عنوان کارگزار رسمی گمرک و مشاور بازرگانی، خدمات گسترده‌ای در زمینه واردات و ترخیص کالا ارائه می‌دهد.

این خدمات شامل سورسینگ، ثبت سفارش، اخذ ارز نیمایی، مجوز استاندارد و حمل و نقل است. برای اطلاعات بیشتر و دریافت مشاوره، می‌توانید با کارشناسان این شرکت تماس بگیرید.