گروپاژ چیست و چه مزایایی دارد؟

همچنین انواع کانتینرها، گروپاژ در ترخیص کالا، بارنامه‌های ضروری و مزایا و معایب گروپاژ بار مورد بررسی قرار گرفته است. نکات عملی و پاسخ به سؤالات رایج درباره هزینه، مدیریت فضا و شرایط استفاده از گروپاژ را نیز ارائه خواهیم کرد تا بتوانید دید جامع و کاربردی نسبت به این روش حمل‌ و نقل پیدا کنید.

گروپاژ چیست؟

گروپاژ یکی از روش‌های حمل‌ ونقل بین‌ المللی است که چند محموله از صاحبان مختلف را در یک کانتینر مشترک جمع‌آوری و ارسال می‌کند. این روش برای کالاهایی که حجم یا وزن آن‌ها کمتر از ظرفیت یک کانتینر کامل است، مناسب است و امکان تقسیم هزینه‌های حمل و ترخیص بین چند واردکننده یا صادرکننده را فراهم می‌کند. استفاده از گروپاژ باعث صرفه‌جویی اقتصادی و بهره‌ وری بیشتر در مدیریت محموله‌ها می‌شود و به بازرگانان اجازه می‌دهد کالاهای کوچک و متنوع خود را با انعطاف بالاتر و هزینه کمتر جابه‌جا کنند. این روش به ویژه برای سفارش‌های پراکنده و محموله‌های کم‌حجم گزینه‌ای بهینه در تجارت جهانی به حساب می‌آید.

زمانی که قرار است با مشتری برای گروپاژ هماهنگی شود این موضوع هم باید با او چک شود که Stackable هست یا non-stackable. وقتی کالا حساس باشد و قرار باشد چیزی رویش قرار نگیرد non-stackable هست و باید هزینه فضای بالای محموله هم پرداخت شود که چیزی رویش قرار نگیرد. اگر Stackable باشد به صورت عادی بارگیری می‌شود.

گروپاژ (Groupage) چیست؟

کاربردهای حمل بارگروپاژ 

حمل بار گروپاژ در تجارت بین‌ الملل کاربرد گسترده‌ای دارد و به ویژه برای کسب‌وکارهایی که حجم محموله‌هایشان کمتر از ظرفیت یک کانتینر کامل است، گزینه‌ای اقتصادی محسوب می‌شود. این روش امکان واردات محموله‌های کوچک یا متوسط را با هزینه‌ای کمتر نسبت به اجاره کانتینر کامل فراهم می‌کند و به همین دلیل بسیاری از تجار خرد و شرکت‌های نوپا برای کاهش هزینه‌ها و آزمودن بازار از آن بهره می‌برند.

علاوه بر این، گروپاژ بار برای ارسال نمونه‌های تجاری، تجهیزات یدکی، کالاهای فصلی، محصولات الکترونیکی و سفارش‌های پراکنده مناسب است. این روش اجازه می‌دهد کالاهای متنوع از فروشندگان مختلف به یک مقصد یا چند مقصد نزدیک منتقل شوند و انعطاف‌پذیری بالایی برای بازرگانان ایجاد می‌کند. همچنین در مواقعی که ارسال مداوم با حجم کم لازم است، حمل بار گروپاژ بهینه‌ترین گزینه اقتصادی و عملیاتی محسوب می‌شود.

مراحل حمل گروپاژ بار 

این‌جا گام به گام سعی کرده‌ایم به دقیق‌ترین شکل ممکن مراحل حمل به شیوه گروپاژ را شرح دهیم:

تعیین اینکوترمز و نیاز حمل	مسیر، نوع کالا، وزن/حجم (CBM)، زمان تحویل و سطح بیمه را مشخص کنید و بر اساس آن اینکوترمز مناسب (EXW، FCA، FOB، DAP… ) را انتخاب کنید.
استعلام نرخ و برنامه حرکت	از چند فورواردر زمان حرکت کانتینرهای کنسول، نرخ کرایه، حدنصاب وزنی/حجمی، زمان تحویل به انبار مبدأ (Cut-off) و هزینه‌های مقصد را بگیرید.
رزرو فضای گروپاژ	با انتخاب فورواردر، رزرو را ثبت و شماره رزرو/رفرنس بگیرید. شرایط پرداخت، مسئولیت‌ها و هزینه‌های جانبی (CFS، THC، اسناد) را شفاف کنید.
آماده‌ سازی و بسته‌ بندی کالا	بسته‌بندی محکم، لیبل‌ گذاری هر کارتن/پالت (فرستنده، گیرنده، تعداد، وزن خالص/ناخالص، HS Code)، و در صورت نیاز MSDS برای اقلام خطرناک انجام شود.
تحویل کالا به انبار CFS مبدأ	کالا را تا زمان Cut-off به انبار کنسول تحویل دهید، قبض انبار دریافت کنید و در صورت نیاز نمونه‌برداری/بازرسی قبل از صادرات انجام دهید.
مدارک حمل و صادرات	فاکتور، پکینگ‌لیست، قرارداد فروش، گواهی مبدأ/استانداردهای لازم و بیمه‌نامه را آماده کنید. فورواردر بر اساس دستورالعمل ارسال (SLI) پیش‌نویس بارنامه خانه (HBL) را صادر می‌کند.
اظهار و تشریفات گمرکی مبدأ	اظهارنامه صادراتی ثبت می‌شود، هزینه‌ها پرداخت و پس از کنترل، محموله در کانتینر مشترک بارگیری و پلمب می‌شود (Stuffing/Consolidation).
حمل اصلی	کانتینر مشترک با بارهای چند صاحب کالا حرکت می‌کند (دریایی، زمینی یا هوایی کنسول). مانیفست و پیش‌اعلام به مقصد ارسال می‌شود.
ورود به مقصد و تخلیه به CFS	پس از رسیدن، کانتینر در انبار CFS مقصد تخلیه می‌شود، برای هر محموله قبض انبار جداگانه صادر می‌گردد و صورت‌حساب هزینه‌های مقصد آماده می‌شود.
اظهار واردات و ترخیص	گیرنده یا ترخیص‌ کار با مدارک (HBL/MBL، مانیفست، فاکتور، پکینگ‌لیست، مجوزها) اظهار می‌کند، حقوق و عوارض را می‌پردازد و در صورت لزوم بازرسی انجام می‌شود.
دی‌ کونسول و تحویل	پس از ترخیص، کالا در CFS تفکیک و تحویل می‌شود. تسویه هزینه‌های مقصد (CFS، THC، اسناد، انبارداری احتمالی) انجام و بار برای حمل داخلی بارگیری می‌شود.
حمل داخلی و خاتمه پرونده	مطابق اینکوترمز، تحویل نهایی در آدرس گیرنده انجام می‌شود. اگر آسیب/کسری رخ داده، صورت‌جلسه و پرونده خسارت بیمه تشکیل دهید.

مدارک لازم برای حمل بار گروپاژ

برای حمل بار گروپاژ، این مدارک لازم هستند: بارنامه، فاکتور تجاری، لیست بارنامه، گواهی مبدا، گواهی کالاهای خطرناک (HAZMAT) و اعتبارنامه. این مدارک برای انجام صحیح حمل و ترخیص کالا در مبدأ و مقصد ضروری هستند و بدون ارائه آن‌ها، فرآیند گروپاژ کامل نمی‌شود.

گروپاژ در ترخیص کالا

هزینه های ترخیص در گروپاژ 

هزینه‌های ترخیص شامل مواردی مانند ضبط گمرک، پیوند گمرکی، هزینه های واردات، مالیات بر فروش و تعرفه‌های مرتبط با ماهیت کالا است. گروپاژ یا خرده بار به‌عنوان روشی برای تجمیع محموله‌ها شناخته می‌شود و یکی از اقتصادی‌ترین و مناسب‌ترین شیوه‌های حمل کالا در سطح بین‌ المللی محسوب می‌شود. بنابراین، اگر حجم کالای شما برای پر کردن یک کانتینر کامل کافی نیست، شرکت‌های حمل‌ و نقل می‌توانند آن را از طریق گروپاژ بار به مقصد ارسال کنند تا هزینه‌ها کاهش یافته و مدیریت حمل‌ و نقل آسان‌تر شود.

نحوه بسته بندی در روش حمل‌ بار گروپاژ

در روش حمل بار گروپاژ، بسته‌بندی کالا نقش مهمی در حفظ سلامت محموله‌ها دارد، زیرا چندین محموله از صاحبان مختلف در یک کانتینر قرار می‌گیرند. هر بسته باید محکم و استاندارد بسته‌بندی شود تا در طول حمل و جابجایی دچار آسیب نشود. استفاده از کارتن‌های مقاوم، پالت‌بندی، نایلون‌های حباب‌دار و تسمه‌کشی از له‌ شدن یا شکستگی بار جلوگیری می‌کند. درج اطلاعات کامل مانند نام فرستنده و گیرنده، وزن، تعداد بسته‌ها و کد شناسایی روی هر بسته، فرآیند جداسازی و شناسایی کالا در مقصد را آسان‌تر می‌کند.

بسته‌بندی در گروپاژ باید به‌گونه‌ای طراحی شود که علاوه بر محافظت از کالا، فضای کانتینر بهینه استفاده شود. با توجه به اینکه کرایه گروپاژ بار بر اساس وزن یا حجم محاسبه می‌شود، بسته‌بندی اصولی می‌تواند هزینه‌ها را کاهش دهد. رعایت استانداردهای بین‌ المللی، استفاده از چوب‌های ضدعفونی‌شده برای پالت‌ها و تهیه لیست دقیق محتویات هر بسته، مانع از مشکلات گمرکی و کاهش خسارت‌های احتمالی می‌شود.

کانتینر حمل بار گروپاژ

کانتینرهای FCL 

اصطلاح FCL یا Full Container Load به پر کردن کامل یک کانتینر توسط کالای یک صاحب اشاره دارد. در این روش، کل فضای کانتینر در اختیار یک واردکننده یا صادرکننده قرار گرفته و کالاها بدون ترکیب با محموله‌های دیگر از مبدا به مقصد منتقل می‌شوند. این نوع کانتینر مناسب شرکت‌ها و تجار بزرگ است که حجم بالایی از کالا را وارد یا صادر می‌کنند و به کنترل و امنیت بیشتر بر محموله خود نیاز دارند. یکی از مزایای FCL کاهش خطر آسیب دیدن یا اختلاط کالا با محموله‌های دیگر است.

کانتینرهای LCL  

اصطلاح LCL یا Less than Container Load به حمل محموله‌هایی با حجم کمتر از ظرفیت کامل کانتینر اشاره دارد. در این حالت، چند محموله از صاحبان مختلف در یک کانتینر جمع‌آوری می‌شود و هزینه حمل براساس حجم یا وزن هر محموله تعیین می‌گردد. کانتینرهای LCL گزینه اقتصادی برای صاحبان کالا با محموله‌های کم‌حجم یا کم‌وزن هستند، زیرا هزینه حمل بین چندین صاحب کالا تقسیم می‌شود. رعایت بسته‌بندی استاندارد و برچسب‌گذاری دقیق در گروپاژ اهمیت بالایی دارد تا از آسیب یا مشکلات هنگام تخلیه و ترخیص جلوگیری شود.

🔔 درباره تفاوت FCL و LCL بیشتر بخوانید.

هزینه حمل بار گروپاژ

بارنامه های لازم برای حمل بار گروپاژ

در حمل بار گروپاژ، بارنامه‌ها نقش اساسی در شناسایی و پیگیری محموله‌ها دارند. چون چندین صاحب کالا بار خود را در یک کانتینر مشترک ارسال می‌کنند، برای هر محموله یک بارنامه جداگانه صادر می‌شود که به آن بارنامه خانه (House Bill of Lading – HBL) گفته می‌شود.

این بارنامه توسط فورواردر یا شرکت حمل صادر می‌گردد و شامل اطلاعات دقیق کالا، مشخصات فرستنده و گیرنده و شرایط حمل است. در کنار آن، کل محموله کانتینر نیز دارای یک بارنامه اصلی به نام Master Bill of Lading – MBL است که شرکت کشتیرانی صادر می‌کند و نشان‌دهنده اطلاعات کلی کانتینر و فورواردر است. انواع بارنامه‌های مورد استفاده در گروپاژ عبارتند از:

• بارنامه خانه (HBL): صادر شده برای هر صاحب کالا به‌طور جداگانه توسط فورواردر.
• بارنامه اصلی (MBL): صادر شده برای کل کانتینر توسط خط کشتیرانی یا شرکت حمل.

مزایای حمل‌ بار گروپاژ

• کاهش هزینه‌های بسته‌بندی
• بهره‌مندی از بیمه گروهی
• بهبود زمان تحویل
• کاهش ریسک آسیب یا گم شدن کالا
• صرفه‌جویی در منابع مالی

معایب حمل بار گروپاژ

در گروپاژ، زمان تحویل نسبت به ارسال با کانتینر کامل کمتر قابل پیش‌بینی است. در این روش، حامل حمل بار گروپاژ کالاهای چند فرستنده را مدیریت می‌کند و مسیر تحویل ممکن است شامل توقف‌های متعدد برای تحویل بسته‌ها به گیرندگان مختلف باشد. بنابراین، زمان تحویل در این روش تقریبی است، در حالی که حمل کانتینر کامل از نقطه A به B، زمان دقیق‌تری ارائه می‌دهد.

با وجود مزایای متعدد گروپاژ بار، این روش معایبی نیز دارد که شامل موارد زیر است:

سازمان‌دهی ناکارآمد محموله می‌تواند هزینه و زمان زیادی ایجاد کند

برنامه‌ریزی غلط حرکت کانتینر یا زمان تخلیه باعث تاخیرهای ناخواسته می‌شود

مدیریت زنجیره تامین توسط چند فرد یا گروه، خطر آسیب دیدن کالا را افزایش می‌دهد

انتظار برای جمع‌آوری محموله‌های مختلف جهت پر کردن کانتینر می‌تواند تأخیر ایجاد کند

توقیف کانتینر توسط گمرک باعث تأخیر در تحویل تمام محموله‌ها می‌شود

سوالات متداول گروپاژ

سخن پایانی

گروپاژ به‌عنوان روشی اقتصادی و منعطف برای حمل‌ و نقل بین‌ المللی شناخته می‌شود و امکان ارسال محموله‌های کوچک و متنوع را با هزینه کمتر نسبت به کانتینر کامل فراهم می‌آورد. این روش علاوه بر صرفه‌جویی در هزینه‌ها، نیازمند برنامه‌ریزی دقیق در بسته‌بندی، مدیریت مدارک و هماهنگی میان فورواردر، ترخیص‌کار و انبار CFS است تا کالاها سالم و با سرعت مناسب به مقصد برسند.

با انتخاب صحیح گروپاژ بار و رعایت استانداردهای حمل و نقل، واردکنندگان و صادرکنندگان می‌توانند فرآیند ارسال کالا را بهینه کنند و از مزایای کاهش هزینه، افزایش بهره‌وری و انعطاف‌پذیری در مدیریت محموله‌ها بهره‌مند شوند.