کم اظهاری به گمرک به عنوان یکی از چالشهای کلیدی در نظام بازرگانی و نظارتهای مرزی، تأثیرات عمیقی بر تعادل اقتصادی و درآمدهای عمومی دولتها دارد. در ایران، این پدیده به طور مستقیم با مفاهیم حاکمیت قانون و شفافیت تجاری در تضاد است و به همین دلیل، نهادهای نظارتی حساسیت ویژهای نسبت به کم اظهاری در ارزش کالای گمرکی نشان میدهند.
گمرک ایران با راهاندازی سامانههای هوشمند مانند TSC، تلاش کرده است تا معیارهای سنجش ارزش را از حالت سلیقهای به استانداردهای دادهمحور تبدیل کند تا از وقوع کم اظهاری به گمرک جلوگیری کند. با این حال، به دلیل حجم بالای تجارت و تنوع کالایی، مبارزه با این پدیده نیازمند دانش تخصصی و همکاری نزدیک میان نهادهای مالی و گمرکی است. شناخت دقیق ابعاد کم اظهاری به گمرک برای هر فعال اقتصادی که در پی پایداری کسبوکار خود است، یک ضرورت اجتنابناپذیر محسوب میشود.

کم اظهاری به گمرک
در چارچوب قوانین بازرگانی بینالمللی، اظهار صحیح کالا سنگ بنای مشروعیت تجارت است؛ لذا هرگونه انحراف از این اصل تحت عنوان کم اظهاری به گمرک شناخته میشود. این تخلف زمانی رخ میدهد که واردکننده یا صادرکننده، به جای ارائه دادههای واقعی، ارقامی را در اظهارنامه درج کند که بهای تمامشده یا حجم فیزیکی کالا را کمتر از میزان واقعی نشان دهد.
در اکثر پروندههای گمرکی، تمرکز اصلی بر کم اظهاری در ارزش کالای گمرکی است، زیرا ارزش کالا مبنای اصلی برای محاسبه حقوق ورودی ، سود بازرگانی و مالیات بر ارزش افزوده است. بر اساس ماده ۱۴ قانون امور گمرکی ایران، ارزش گمرکی کالای ورودی شامل بهای خرید کالا در مبدأ به علاوه هزینههای بیمه حمل و نقل کالا وارداتی و حملونقل است. چنانچه بازرگانی هزینههای جانبی را حذف کند یا بهای واحد کالا را کمتر از فاکتور خرید واقعی اعلام نماید، مرتکب کم اظهاری به گمرک شده است.
این پدیده تنها به ارزش پولی محدود نمیشود و میتواند جنبههای کمی و کیفی را نیز در بر بگیرد. برای مثال، اظهار کالای نو به عنوان کالای مستعمل، یا اظهار پارچه با تراکم بالا به عنوان پارچه معمولی، گونههایی از کم اظهاری به گمرک هستند که با هدف استفاده از تعرفههای پایینتر انجام میشوند.
با تکمیل این فرم کارشناسان متخصص ایمن تجارت کارامد برای ارائه مشاوره رایگان در اسرع وقت با شما تماس میگیرند.
دلایل کم اظهاری به گمرک

انگیزههای اقتصادی و فشارهای محیطی، محرکهای اصلی برای روی آوردن برخی بازرگانان به کم اظهاری به گمرک هستند. در صدر این دلایل، تلاش برای کاهش هزینه های ترخیص کالا قرار دارد. زمانی که نرخ حقوق ورودی و عوارض برای یک کالای خاص بالا باشد، بازرگان با هدف حفظ حاشیه سود یا رقابتپذیر ماندن در بازار، ممکن است به کم اظهاری در ارزش کالای گمرکی متوسل شود.
به عنوان مثال، اگر مجموع هزینه های گمرکی و مالیاتی برای یک محموله ۴۰ درصد ارزش آن باشد، هر ۱۰۰۰ دلار کم اظهاری به گمرک منجر به صرفهجویی ۴۰۰ دلاری در نقدینگی مورد نیاز برای ترخیص کالا میشود. این جذابیت مالی به ویژه در شرایط رکود تورمی که قدرت خرید کاهش یافته است، دوچندان میشود.
عامل دوم، نوسانات نرخ ارز و سیاستهای ارزی بانک مرکزی است. در سیستمهای اقتصادی که نرخ ارز دولتی با نرخ بازار آزاد تفاوت فاحشی دارد، واردکنندگان ممکن است برای دریافت ارز کمتر از سیستم بانکی یا برعکس، برای استفاده از رانتهای ارزی، در ارزش کالای خود دستکاری کنند. با این حال، کم اظهاری به گمرک عمدتاً برای پرداخت کمتر حقوق ورودی در زمان استفاده از ارز آزاد صورت میگیرد. همچنین، فرار مالیاتی یکی دیگر از ستونهای اصلی این پدیده است.
ناآگاهی و خطاهای غیرعمدی نیز سهم قابل توجهی در پروندههای کم اظهاری به گمرک دارند. بسیاری از واردکنندگان تازه کار، با قواعد پیچیده اینکوترمز آشنا نیستند و ممکن است هزینههایی مانند کارمزد خرید، هزینه بستهبندی در مبدأ یا حق امتیاز برند را در ارزش کالا لحاظ نکنند. از نظر قانون، حتی اگر این اقدام بدون سوءنیت باشد، باز هم مصداق کم اظهاری در ارزش کالای گمرکی تلقی شده و مشمول جریمه میشود.
روش های شناسایی کم اظهاری به گمرک
شناسایی کم اظهاری به گمرک امروزه از حالت بازرسیهای چشمی فراتر رفته و به یک فرآیند پیچیده دادهمحور تبدیل شده است. گمرک از ابزار مدیریت ریسک برای تفکیک محمولههای مشکوک استفاده میکند. اصلیترین متد شناسایی، مقایسه ارزش اظهار شده با سوابق ارزش در سامانه TSC است. این سامانه با تحلیل دادههای هزاران اظهارنامه قبلی، میانگین قیمت جهانی کالا را استخراج کرده و در صورتی که ارزش یک اظهارنامه جدید به طور غیرمتعارف پایین باشد، آن را به عنوان کاندیدای کم اظهاری در ارزش کالای گمرکی در مسیرهای گمرکی به مسیر قرمز هدایت میکند.
روشهای فیزیکی و آزمایشگاهی نیز همچنان جایگاه خود را در کشف کم اظهاری به گمرک حفظ کردهاند. ارزیابان با نمونهبرداری از کالا و ارسال آن به آزمایشگاههای استاندارد، مشخصات فنی کالا را با آنچه در اسناد آمده تطبیق میدهند.
برای مثال، اگر کالایی تحت عنوان ضایعات پلاستیک با ارزش بسیار کم اظهار شده باشد، اما آزمایشگاه آن را پلیمرهای نو تشخیص دهد، جرم کم اظهاری در ارزش کالای گمرکی محرز میشود.
یکی از پیشرفتهترین روشهای شناسایی کم اظهاری به گمرک، حسابرسی پس از ترخیص است. در این روش، گمرک تا سه سال پس از خروج کالا، حق دارد دفاتر مالی و تراکنشهای بانکی واردکننده را بررسی کند. اگر در حسابداری داخلی شرکت مشخص شود که مبلغ پرداختی به فروشنده خارجی بیش از مبلغ اظهار شده در گمرک بوده است، پرونده کم اظهاری در ارزش کالای گمرکی به جریان افتاده و جریمههای سنگینی بر واحد تجاری تحمیل میشود.
این رویکرد باعث شده است که متخلفان حتی پس از خروج کالا از درب خروج گمرک ، از سایه پیگردهای قانونی در امان نباشند.

فرآیند رسیدگی به اختلافات کم اظهاری به گمرک
زمانی که گمرک ادعای کم اظهاری به گمرک را علیه یک بازرگان مطرح میکند، لزوماً این پایان کار نیست و قانونگذار مسیری را برای احقاق حق و رفع اختلاف پیشبینی کرده است. در گام نخست، موضوع در دایره ارزش گمرک اجرایی بررسی میشود. بازرگان موظف است با ارائه اسناد مانند فاکتورهای رسمی، قرارداد خرید، تاییدیه بانکی و سوابق ترخیص کالاهای مشابه توسط سایر شرکتها، از ارزش اظهاری خود دفاع کند.
اگر کارشناس گمرک قانع نشود و بر وقوع کم اظهاری در ارزش کالای گمرکی پافشاری کند، پرونده برای کسب نظر مشورتی به دفتر تعیین ارزش در گمرک ایران ارجاع میشود. این دفتر با نگاهی کلانتر و دسترسی به دیتابیسهای جهانی، نظر نهایی خود را اعلام میکند. در صورت عدم پذیرش نظر دفتر ارزش توسط بازرگان، فرآیند رسیدگی وارد فاز حقوقی و کمیسیونی میشود. بر اساس ماده ۱۴۴ قانون امور گمرکی، مراحل رسیدگی به اختلاف کم اظهاری به گمرک به شرح زیر است:
- کمیسیون رسیدگی به اختلافات گمرکی: این مرجع با حضور نمایندگان گمرک، اتاق بازرگانی، وزارت صمت و قوه قضائیه تشکیل میشود. رأی این کمیسیون برای هر دو طرف لازمالاجرا است، مگر آن که اعتراضی صورت گیرد.
- کمیسیون تجدیدنظر: اگر مبلغ اختلاف از حد نصاب قانونی بالاتر باشد، طرفین میتوانند تقاضای ارجاع به کمیسیون تجدیدنظر را کنند.
- دیوان عدالت اداری: آخرین سنگر برای اعتراض به رویههای شکلی و قانونی رسیدگی به پرونده کم اظهاری در ارزش کالای گمرکی، دیوان عدالت اداری است. البته اعتراض در دیوان مانع از اجرای رأی کمیسیون نمیشود و بازرگان باید جریمه را پرداخت کند تا در صورت پیروزی، مبلغ به بازگردانده شود.
بسیاری از تجار برای جلوگیری از توقف طولانی کالا در انبار و هزینههای انبارداری سنگین، در طول فرآیند رسیدگی به اختلاف کم اظهاری به گمرک، اقدام به ترخیص با تودیع سپرده میکنند. در این روش، مبلغ مابهالتفاوت به همراه حداکثر جریمه احتمالی به صورت نقدی یا ضمانتنامه بانکی نزد گمرک امانت گذاشته میشود تا کالا وارد چرخه بازار شود و همزمان رسیدگی حقوقی به پرونده کم اظهاری در ارزش کالای گمرکی ادامه پیدا کند.
تعیین تفاوت کم اظهاری در ارزش کالای گمرکی

تعیین دقیق مابهالتفاوت ناشی از کم اظهاری به گمرک، یک فرآیند محاسباتی حساس است. گمرک برای استخراج ارزش واقعی و اثبات کم اظهاری در ارزش کالای گمرکی، از سلسله مراتب روشهای ارزشگذاری استفاده میکند.
روش اول، ارزش معاملاتی است که بر اساس بهای واقعی پرداخت شده است. اگر گمرک به دلیل وجود رابطه ویژه بین خریدار و فروشنده یا عدم ارائه اسناد معتبر، این روش را رد کند، به سراغ روشهای بعدی میرود. این روشها شامل ارزش کالاهای یکسان، مشابه و در نهایت روش محاسباتی که شامل هزینه تولید به اضافه سود متعارف است، میشوند.
عوامل کلیدی در محاسبه تفاوت کم اظهاری در ارزش کالای گمرکی عبارتند از:
- نرخ برابری ارز: گمرک از نرخ ارز اعلامی توسط بانک مرکزی در روز اظهار استفاده میکند. نوسان این نرخ میتواند مبلغ ریالی جریمه کم اظهاری به گمرک را به شدت تغییر دهد.
- هزینههای غیرمستقیم: مواردی مانند پورسانتهای واسطه، هزینه طراحی مهندسی در خارج از کشور و حق استفاده از علائم تجاری باید به ارزش کالا اضافه شوند.
- سوابق ترخیص: گمرک با استناد به کوتاژهای قبلی، تلاش میکند کف قیمتی را برای کالا تثبیت کند تا از نوسانات سلیقهای در ارزشگذاری جلوگیری شود.
دقت در این محاسبات از آن جهت حائز اهمیت است که گاهی یک اختلاف جزئی در قیمت واحد، به دلیل حجم بالای محموله، منجر به ارقام بسیار درشتی در جریمه کم اظهاری در ارزش کالای گمرکی میشود.

ما پاسخگوی سوالات شما هستیم… 02188525000
جهت دریافت مشاوره تخصصی واردات و ترخیص کالا از گمرک با ما در ارتباط باشید.
نقش کارت های بازرگانی در کم اظهاری به گمرک
کارت بازرگانی به عنوان شناسنامه فعالیت تجاری، در سالهای اخیر به ابزاری دوگانه در پدیده کم اظهاری به گمرک تبدیل شده است. از یک سو، کارتهای معتبر متعلق به واحدهای تولیدی و بازرگانان باسابقه، نماد شفافیت هستند؛ اما از سوی دیگر، ظهور کارتهای بازرگانی اجارهای یا یکبار مصرف، بستری را برای فرار از مسئولیتهای ناشی از کم اظهاری در ارزش کالای گمرکی فراهم کرده است. سوءاستفاده از کارت بازرگانی در پروندههای کم اظهاری به گمرک پیامدهای زیر را دارد:
- 1.عدم امکان ردیابی ذینفع واقعی: زمانی که کالا با کارت اجارهای و با کم اظهاری در ارزش کالای گمرکی وارد میشود، در سیستمهای مالیاتی و بانکی هیچ اثری از صاحب واقعی کالا نیست.
- 2.انباشت بدهیهای معوق: جریمههای سنگین ناشی از کم اظهاری به گمرک به نام دارنده کارت ثبت میشود. از آنجا که این افراد توان مالی ندارند، این جریمهها هرگز وصول نشده و به مطالبات سوخت شده دولت تبدیل میشوند.
- 3.فساد در شبکه توزیع: کالاهای وارد شده با این روش، به دلیل قیمت تمامشده پایینتر، نظم بازار را به هم زده و سایر بازرگانان را نیز به سمت کم اظهاری به گمرک سوق میدهند.
قانونگذار برای مقابله با این معضل، مجازاتهای سختی را پیشبینی کرده است. همچنین، گمرک بر اساس بخشنامههای جدید، مسئولیت تضامنی برای دارندگان کارت و ترخیصکاران در قبال کم اظهاری در ارزش کالای گمرکی قائل شده است. یعنی حتی اگر دارنده کارت مدعی شود از محتوای محموله بیاطلاع بوده، باز هم باید جریمههای ناشی از کم اظهاری به گمرک را پرداخت کند.
برای جلوگیری از درگیر شدن در پروندههای ناخواسته کم اظهاری به گمرک، بازرگانان باید از واگذاری کارت خود به افراد غیر اکیداً خودداری کنند. هوشمندی در مدیریت کارت بازرگانی، پایه و اساس امنیت در تجارت بینالمللی است.
سامانه رفع کم اظهاری به گمرک از راه دور
استقرار پنجره واحد تجارت فرامرزی و سامانه EPL ، تحولی بنیادین در مبارزه با کم اظهاری به گمرک ایجاد کرده است. سامانه اظهار از راه دور به بازرگانان امکان میدهد تا بدون نیاز به حضور فیزیکی در گمرک، همه مراحل اظهار کالا را به صورت الکترونیکی طی کنند.
این سیستم با حذف مواجهه مستقیم میان ارزیاب و بازرگان، امکان تبانی برای پوشش دادن کم اظهاری در ارزش کالای گمرکی را به حداقل رسانده است. در این سامانه، اظهارنامه بر اساس الگوریتمهای هوشمند بررسی شده و در صورت وجود تناقض، به صورت خودکار متوقف میشود. عملکرد سامانه EPL در پیشگیری از کم اظهاری به گمرک به صورت زیر است:

- کنترل خودکار ارزش: سامانه به محض دریافت اطلاعات کالا، آن را با بانک اطلاعاتی TSC تطبیق میدهد. اگر ارزش درج شده با مشخصات فنی کالا همخوانی نداشته باشد، سامانه اجازه ثبت نهایی را نداده و هشدار کم اظهاری در ارزش کالای گمرکی صادر میکند.
- شفافیت در بارگذاری اسناد: همه اسناد از جمله سیاهه خرید و عدلبندی باید اسکن و بارگذاری شوند. این اسناد دارای اثر دیجیتال هستند و هرگونه تغییر بعدی در آنها به عنوان جعل اسناد برای کم اظهاری به گمرک تلقی میشود.
- مسیربندی هوشمند: اظهارنامهها بر اساس رتبه اعتباری بازرگان و حساسیت کالا به سه مسیر سبز، زرد و قرمز تقسیم میشوند. کالاهایی که پتانسیل بالایی برای کم اظهاری در ارزش کالای گمرکی دارند، همواره در مسیر قرمز قرار میگیرند.
استفاده از سامانه اظهار از راه دور، اگرچه دقت نظارت بر کم اظهاری به گمرک را بالا برده است، اما برای بازرگانان قانونمدار یک فرصت محسوب میشود. این سامانه با سرعت بخشیدن به فرآیندها، هزینههای خواب سرمایه را کاهش میدهد. در مقابل، کسانی که قصد دارند با کم اظهاری در ارزش کالای گمرکی سیستم را فریب دهند، با دیواری از دادههای متقاطع روبرو میشوند که دور زدن آن بسیار دشوار و پرخطر است.
نقش کد tsc در کم اظهاری به گمرک
شناسه ارزش کالا یا همان کد TSC، دقیقترین ابزار فنی است که گمرک برای مهار کم اظهاری به گمرک در اختیار دارد. این کد ۸ رقمی که در امتداد کد تعرفه ( HS Code ) قرار میگیرد، جزئیترین مشخصات کالا از جمله برند، مدل، کشور سازنده، توان فنی و حتی نوع بستهبندی را در بر میگیرد. با استفاده از TSC، دیگر امکان ندارد که یک یخچال سایدبایساید با برند معتبر به قیمت یک یخچال معمولی اظهار شود و تحت عنوان کم اظهاری در ارزش کالای گمرکی از پرداخت حقوق واقعی فرار کند.
نقش استراتژیک TSC در مقابله با کم اظهاری به گمرک را میتوان در موارد زیر خلاصه کرد:
- یکسانسازی رویهها: پیش از ابداع TSC، ممکن بود گمرکات مختلف مقادیر متفاوتی را برای یک کالای واحد بپذیرند که این خود عاملی برای تشویق به کم اظهاری در ارزش کالای گمرکی بود. اکنون همه گمرکات ملزم به پیروی از ارزش مندرج در سامانه TSC هستند.
- بهروزرسانی پویا: کارگروههای تخصصی در دفتر ارزش گمرک، روزانه نوسانات قیمت جهانی مواد اولیه و کالاهای ساخته شده را رصد کرده و کدهای TSC را اصلاح میکنند تا از بروز کم اظهاری به گمرک در زمان کاهش یا افزایش قیمتها جلوگیری شود.
- تسهیل خوداظهاری: بازرگانان قبل از واردات میتوانند با مراجعه به سامانه، از ارزش مورد قبول گمرک مطلع شوند. این امر احتمال بروز کم اظهاری در ارزش کالای گمرکی ناشی از اشتباه را به حداقل میرساند.
| ساختار کد TSC | محتوای اطلاعاتی | کاربرد در کنترل ارزش |
| ۴ رقم اول | ردیف تعرفه جهانی (HS) | تعیین ماهیت کلی و حقوق ورودی |
| ۴ رقم دوم | شناسه اختصاصی کالا | تعیین دقیق قیمت واحد (Unit Price) |
| شرح کالا | مشخصات فنی و برند | تطبیق فیزیکی برای جلوگیری از کماظهاری |
قوانین گمرکی کم اظهاری

نظام حقوقی حاکم بر کم اظهاری به گمرک در ایران، ترکیبی از مجازاتهای مالی و محدودیتهای بازرگانی است که در قانون امور گمرکی مصوب ۱۳۹۰ ریشه دارد. ماده ۱۴ این قانون، صراحتاً روش تعیین ارزش گمرکی را مشخص کرده و هرگونه انحراف از آن را تخلف میداند.
چکش قانون در بحث کم اظهاری در ارزش کالای گمرکی، ماده ۱۰۸ است. این ماده مقرر میدارد که اگر در بررسیهای گمرک مشخص شود که وجوه پرداختی کمتر از میزان قانونی بوده، بازرگان نه تنها باید مابهالتفاوت را بپردازد، بلکه مشمول جریمهای معادل ۱۰ تا ۱۰۰ درصد این مبلغ نیز خواهد بود. سایر مواد قانونی که فعالان تجاری باید در مورد کم اظهاری به گمرک بدانند عبارتند از:
- تبصره ۱ ماده ۱۰۸: اگر اختلاف ارزش بیش از ۱۰ درصد باشد، گمرک مجاز است جریمه سنگینتری را اعمال کند. این تبصره مستقیماً هدفش مهار کم اظهاری در ارزش کالای گمرکی سازمانیافته است.
- ماده ۱۱۳ (بند ح): این ماده مرز میان تخلف و جرم قاچاق را تعیین میکند. اظهار کالا با اسناد جعلی یا تحت نام کالای دیگر با حقوق ورودی کمتر، قاچاق محسوب شده و منجر به ضبط کالا و مجازاتهای کیفری میشود. در واقع، کم اظهاری به گمرک وقتی با فریب همراه باشد، از دایره جریمه نقدی خارج و وارد حوزه کیفری میشود.
- ماده ۱۵۰: این ماده به مرور زمان اشاره دارد؛ گمرک تا ۶ ماه (و در برخی موارد تا ۳ سال در حسابرسی) پس از ترخیص، حق دارد پرونده کم اظهاری در ارزش کالای گمرکی را بازگشایی کند.
بخشنامه کم اظهاری ارزش کالا
در کنار قوانین دائمی، بخشنامههای اداری به عنوان ابزارهای انعطافپذیر گمرک برای واکنش به شرایط اقتصادی صادر میشوند. در سالهای ۱۴۰۳ و ۱۴۰۴، با توجه به تغییرات نرخ ارز محاسباتی و قانون بودجه، بخشنامههای متعددی برای تشدید نظارت بر کم اظهاری به گمرک ابلاغ شده است. یکی از مهمترین این بخشنامهها، لزوم استعلام ارزش از دفتر ستادی برای کالاهای استراتژیک و خودروها است. گمرک با این کار تلاش میکند تا نفوذ واسطهها برای تایید اظهارنامههای دارای کم اظهاری در ارزش کالای گمرکی را از بین ببرد.
نکات برجسته بخشنامههای اخیر پیرامون کم اظهاری به گمرک عبارتند از:
- حذف معافیتهای جریمه برای تکرار تخلف: بازرگانانی که سابقه بیش از دو بار کم اظهاری در ارزش کالای گمرکی را در یک سال داشته باشند، دیگر مشمول جریمه حداقل نخواهند بود و جریمه آنها از سقف ۱۰۰ درصد محاسبه میشود.
- کنترل ارزش خودروهای وارداتی: با ابلاغ آییننامه جدید واردات خودرو در دی ۱۴۰۳، بخشنامهای صادر شد که هرگونه کم اظهاری به گمرک برای واردات خودروهای بالای ۲۰ هزار یورو تحت پوشش خودروهای اقتصادی را ممنوع و مستوجب ضبط کالا دانست.
- مالیات بر ارزش افزوده ۱۰ درصدی: با افزایش نرخ VAT در سال ۱۴۰۴، بخشنامه جدیدی صادر شد که مبنای محاسبه مالیات را ارزش واقعی کالا و نه ارزش اظهاری در صورت وجود اختلاف قرار داد تا اثر کم اظهاری در ارزش کالای گمرکی بر درآمدهای مالیاتی خنثی شود.
تفاوت بیش اظهاری و کم اظهاری در گمرک
در ادبیات گمرکی، دو اصطلاح کماظهاری و بیشاظهاری در نقطه مقابل هم قرار دارند. هر دو این موارد به اقتصاد آسیب میزنند، اما از جهات مخالف. در جدول زیر این دو پدیده به صورت جامع با یکدیگر مقایسه شدهاند:
| شاخص مقایسه | کم اظهاری به گمرک | بیش اظهاری |
| هدف اقتصادی | کاهش هزینه تمامشده کالا | خروج سرمایه و پولشویی |
| بازه وقوع | کالاهای با تعرفه بالا و لوکس | کالاهای با ارز ترجیحی |
| آسیب به دولت | فرار مالیاتی و کاهش درآمد | هدررفت ذخایر ارزی بانک مرکزی |
| جریمه قانونی | ۱۰ تا ۱۰۰ درصد مابهالتفاوت | جریمه نقدی و لغو امتیازات ارزی |
| منشأ تخلف | تبانی برای پرداخت کمتر | تبانی برای دریافت ارز دولتی بیشتر |
نقش ترخیص کار در جلوگیری از کم اظهاری به گمرک
ترخیص کار یا کارگزار رسمی گمرک ، وظیفه دارد فرآیند تشریفات گمرکی را در نهایت دقت و انطباق با قانون به انجام برساند. نقش این متخصص در جلوگیری از کم اظهاری به گمرک بسیار حیاتی است، چرا که او اولین لایه دفاعی در برابر خطاهای اسنادی و تخلفات احتمالی است. یک ترخیصکار زبده، پیش از ثبت اظهارنامه، همه اسناد را بررسی کرده و در صورت مشاهده نشانههای کم اظهاری در ارزش کالای گمرکی، به صاحب کالا هشدار میدهد که این عمل میتواند منجر به توقف کالا و جریمههای سنگین شود.
شرکت ایمن تجارت کارآمد با ارائه خدمات جامع از صفر تا صد واردات کالا ، از جمله ثبت سفارش کالا تا ترخیص کالا، آماده است تا همه مراحل واردات شما را با دقت و حرفهای مدیریت کند. برای دریافت اطلاعات بیشتر و استعلام کالای مورد نظر خود، میتوانید با کارشناسان ما تماس گرفته و از مشاوره رایگان بهرهمند شوید. این مجموعه با تسلط بر کدهای TSC و آخرین بخشنامهها، ریسک بروز کم اظهاری به گمرک را برای مشتریان خود به صفر میرساند. خدمات ترخیصکار حرفهای برای مقابله با کم اظهاری در ارزش کالای گمرکی عبارتند از:

- مشاوره در ارزشگذاری: تعیین ارزش صحیح بر اساس متدهای گمرکی پیش از شروع فرآیند واردات.
- بررسی اسناد خرید: تطبیق اینویس ، پروفرما و حواله بانکی برای اطمینان از عدم وقوع کم اظهاری به گمرک.
- دفاع در کمیسیونها: در صورت بروز اختلاف ارزش، ترخیصکار با ارائه لوایح تخصصی، مانع از صدور جریمههای ناعادلانه تحت عنوان کم اظهاری در ارزش کالای گمرکی میشود.
ایمن تجارت کارآمد به عنوان کارگزار رسمی گمرک و مشاور بازرگانی، در این زمینه خدماتی شامل سورسینگ و منبع یابی برای واردات ، ثبت سفارش ترخیص کالا، اخذ ارز نیمایی ، اخذ مجوز استاندارد و حمل و نقل را انجام میدهد. اگر قصد واردات و ترخیص کالایی را دارید، میتوانید با کارشناسان ایمن تجارت کارآمد تماس بگیرید. همکاری با یک تیم متخصص، نه تنها سرعت ترخیص را بالا میبرد، بلکه برند تجاری شما را از اتهامات مربوط به کم اظهاری به گمرک پاک نگه میدارد.
زیان های ناشی از کم اظهاری در ارزش کالای گمرکی
پیامدهای منفی کم اظهاری به گمرک فراتر از یک جریمه ساده مالی است و ابعاد اقتصادی و اجتماعی وسیعی را در بر میگیرد. زیانهای ناشی از کم اظهاری در ارزش کالای گمرکی به سه دسته اصلی آسیب به اقتصاد ملی، آسیب به عدالت بازار و ریسکهای فردی برای بازرگان تقسیم میشوند. زیانهای ساختاری کم اظهاری به گمرک شامل موارد زیر است:
- شکست تولید داخلی: کالاهایی که با کم اظهاری در ارزش کالای گمرکی وارد میشوند، با قیمتی ناعادلانه در بازار عرضه میگردند. تولیدکننده داخلی که هزینههای تولید واقعی دارد، نمیتواند با این کالاهای نیمه قاچاق رقابت کند و این امر منجر به تعطیلی کارخانهها میشود.
- فساد سیستمی: تمایل به کم اظهاری به گمرک، تقاضا برای راههای میانبر و تبانی با ارزیابان را افزایش داده و سلامت اداری را به خطر میاندازد.
- بیاعتباری در سطح بینالمللی: حجم بالای کم اظهاری در ارزش کالای گمرکی در آمارهای رسمی، باعث میشود شرکای تجاری خارجی نسبت به شفافیت بازار ایران تردید کنند که این امر جذب سرمایهگذاری خارجی را دشوار میسازد.
از منظر فردی، بازرگانی که مرتکب کم اظهاری به گمرک میشود با ریسکهای بزرگی مواجه است. علاوه بر جریمههای نقدی که میتواند سود یک سال فعالیت را نابود کند، موضوع بیمه نیز یک چالش بزرگ است. در صورت بروز حادثه، شرکت بیمه تنها بر اساس ارزش اظهار شده خسارت میدهد؛ همچنین، محرومیت از امتیازات بانکی و قرار گرفتن در لیست سیاه گمرک، از دیگر زیانهای بلندمدت کم اظهاری به گمرک است.
راهکارهای جلوگیری از کم اظهاری در ارزش کالای گمرکی

برای مهار پدیده کم اظهاری به گمرک، باید از رویکردهای واکنشی به سمت رویکردهای پیشگیرانه حرکت کرد. اصلیترین راهکار، شفافسازی و سادهسازی نظام تعرفهای است. هرچه تعرفهها منطقیتر و فاصله آنها از هم کمتر باشد، انگیزه بازرگان برای کم اظهاری در ارزش کالای گمرکی کاهش پیدا میکند. به صورت کلی راهکارهای اجرایی و موثر برای جلوگیری از کم اظهاری در ارزش کالای گمرکی عبارتند از:
- تسهیل واردات برای تجار خوشنام (AEO) که در آن با ارائه مشوقهای مالیاتی و گمرکی به شرکتهای شفاف، انگیزه برای کم اظهاری به گمرک در میان سایرین نیز کاهش پیدا میکند.
- پیوند زدن سامانه جامع تجارت با دیتابیسهای قیمتگذاری جهانی مانند پلاتس برای پتروشیمی یا LME برای فلزات جهت جلوگیری از ثبت ارزشهای مبتنی بر کم اظهاری در ارزش کالای گمرکی.
مجازات کم اظهاری به گمرک
قانون امور گمرکی ایران در برخورد با کم اظهاری به گمرک، مجازاتهایی را در نظر گرفته که از جریمههای نقدی تا حبس و محرومیتهای دائمی متغیر است. بر اساس ماده ۱۰۸، جریمه پایه برای اظهار مغایر، مابهالتفاوت حقوق ورودی است. اما جریمه تنبیهی که بازرگان را از تکرار کم اظهاری در ارزش کالای گمرکی باز میدارد، مبلغی معادل ۱۰ تا ۱۰۰ درصد این مابهالتفاوت است. این درصد بر اساس تشخیص رئیس گمرک و سوابق بازرگان تعیین میشود. چنانچه کم اظهاری به گمرک با سوءنیت سازمانیافته و استفاده از اسناد خلاف واقع همراه باشد، مجازاتها تشدید میشوند.
لازم به ذکر است که جریمههای ناشی از کم اظهاری به گمرک قابل بخشودگی نیستند و در صورت عدم پرداخت، گمرک مجاز است از محل سایر کالاهای بازرگان در گمرکات دیگر یا از طریق عملیات اجرایی ثبت، نسبت به وصول آنها اقدام کند. علاوه بر این سوابق تخلف کم اظهاری در ارزش کالای گمرکی در پرونده الکترونیک بازرگان ثبت شده و باعث میشود در مراجعات بعدی، محمولههای وی با سختگیری مضاعف و در مسیر قرمز بررسی شوند.
سوالات متداول کم اظهاری به گمرک
اقدام گمرک پس از تعیین ارزش کالا در مواردی که کم اظهاری ناشی از سوء نیت و تبانی قبلی بوده چیست؟
پرونده تحت عنوان قاچاق گمرکی به مراجع قضایی ارجاع میشود. در این حالت، گمرک علاوه بر اخذ مابهالتفاوت حقوق گمرکی، جریمهای بیش از ده درصد تا صد درصد و گاهی تا چندین برابر ارزش کالا طبق قانون مبارزه با قاچاق را مطالبه کرده و کالا را تا زمان صدور حکم نهایی توقیف میکند.
کم اظهاری به گمرک در چه مواردی ممکن است؟
– اعلام قیمت واحد کالا کمتر از واقعیت در فاکتور
– اظهار وزن خالص کمتر از مقدار واقعی
– اعلام تعداد اقلام کمتر از محموله موجود
– تغییر نوع و جنس کالا به ردیف تعرفههای با نرخ حقوق ورودی پایینتر
مجازات حقوقی کم اظهاری به گمرک چیست؟
مجازات حقوقی شامل پرداخت مابهالتفاوت حقوق ورودی و سود بازرگانی تضییع شده به همراه جریمه نقدی است که طبق ماده ۱۰۸ قانون امور گمرکی بین ۱۰ تا ۱۰۰ درصد مبلغ مابهالتفاوت تعیین میشود. همچنین، در صورت بروز خسارت به کالا، غرامت بیمه تنها بر اساس ارزش اظهار شده پرداخت خواهد شد که این خود یک جریمه غیرمستقیم برای کم اظهاری در ارزش کالای گمرکی محسوب میشود.
چه اقدامی می توان نسبت به ارزش گذاری گمرک پس از احراز کم اظهاری انجام داد؟
اگر بازرگان معتقد باشد که تشخیص گمرک مبنی بر کم اظهاری به گمرک نادرست است، میتواند تقاضای ارجاع پرونده به دفتر تعیین ارزش و سپس کمیسیون رسیدگی به اختلافات گمرکی را ارائه دهد. همچنین، میتواند با تودیع سپرده یا ضمانتنامه، کالا را ترخیص کرده و اعتراض خود را در دیوان عدالت اداری پیگیری کند تا در صورت پیروزی، جریمههای پرداختی مسترد شود.
سخن پایانی
کم اظهاری به گمرک پدیدهای است که مبارزه با آن پیششرطی برای تحقق عدالت در فضای کسبوکار است. بازرگانانی که با تکیه بر شفافیت و صداقت فعالیت میکنند، همواره از ثبات و امنیت بیشتری برخوردارند؛ چرا که ریسکهای ناشی از کم اظهاری در ارزش کالای گمرکی میتواند در یک لحظه، اعتبار و سرمایه چندینساله یک مجموعه را به مخاطره بیندازد. استفاده از خدمات شرکتهای معتبری همچون ایمن تجارت کارآمد، به عنوان کارگزار رسمی گمرک، بهترین راهکار برای ناوبری ایمن در دریای متلاطم قوانین تجارت خارجی است. در نهایت، باید به یاد داشت که توسعه اقتصادی پایدار تنها از مسیری عبور میکند که در آن تمامی فعالان، حقوق حاکمیت را محترم شمرده و از روشهای مخربی همچون کم اظهاری در ارزش کالای گمرکی پرهیز کنند. شفافیت در اظهار، تضمینکننده تداوم حضور موفق در بازارهای بینالمللی و دوری از جریمههای سنگین ناشی از کم اظهاری به گمرک است.
ترخیص کالای مورد نظر شما از تمامی گمرکات کشور
تمامی تشریفات گمرکی مرسولات وارداتی شما به صورت تخصصی توسط ایمن تجارت کارآمد انجام میشود.
✔ ترخیص از گمرک شهید رجایی
✔ ترخیص از گمرک شهید باهنر
✔ ترخیص از گمرک امام خمینی
✔ ترخیص از گمرک تهران
✔ ترخیص از گمرک بازرگان
✔ ترخیص از سایر گمرکات کشور



