ترخیص کالا از گمرک با توجه به شرایط خاصی انجام می شود. طی کردن چندین مرحله برای تمامی بازرگانان و تاجران ضرورت دارد. در زیر به طور کامل این مراحل شرح داده می شود.

تحویل کالا در محل

ابتدایی ترین مرحله تجارت بین الملل، عقد قرارداد و تحویل کالاها می باشد که در کارگاه، کارخانه فروشنده و یا انبار نگهداری می شود. این امر تا زمانی که ترخیص کالا انجام نشود ادامه دارد و کالاها به هیچ عنوان نمی توانند وارد بازارهای کشور شوند. لازم به ذکر است که برای تحویل کالاها به خریداران ایرانی، باید مراحل ترخیص آن توسط فروشندگان خارجی انجام شود. پس از ترخیص کالاها برای صدور، در محل معین که پیشتر معرفی شده است؛ به خریدار تحویل داده می شوند.

تحویل در کنار کشتی یا سیستم حمل و نقل زمینی

زمانی که فروشنده کالا را در کنار کشتی در بندر یا سیستم حمل و نقل زمینی تعیین شده قرار می‌دهد، عملیات تحویل به طور کامل انجام شده است و مسئولیت هر گونه آسیب و صدمه ای که به کالاها وارد شود، بر عهده تاجران ایرانی خواهد بود و باید کلیه هزینه‌های حمل و مسئولیت های ناشی از فقدان یا خسارات وارد به کالا را بر عهده بگیرند.

هزینه های حمل و نقل کالاها

هزینه حمل تا زمان تحویل کالا با خریدار یا تاجر است و پس از آن تمامی مسئولیت های مربوط به هزینه های حمل و نقل بر عهده خریدار خواهد بود. همچنین مسئولیت فقدان یا خسارات وارد به کالا و هرگونه هزینه اضافی احتمالی ناشی از حوادثی که بعد از زمان تحویل رخ می دهد، از فروشنده به خریدار منتقل می شود.

تحویل در اسکله یا بندر

در این مرحله باید کالاها برای انجام تشریفات مربوط به ترخیص، وارد اداره گمرک شوند. همچنین پرداخت مخارج و عوارض مالیات نیز بخش دیگری از فرآیند ترخیص کالا به شمار می رود.

اخذ مجوز

تمامی کالاهایی که از سایر کشورهای خارجی خریداری می شوند، باید مجوز اولیه استاندارد را اخذ نمایند. برای ترخیص کالا از گمرک ارائه مجوزات لازم از قبیل مجوز وزارت بهداشت لازم و ضروری است. برای دریافت مجوز کالاها از نظر کیفیت بررسی می شوند و زمانی که سلامت آنها تایید شد، مجوز لازم برای آنها صادر می گردد. این مجوزها از سازمان و ارگان های ذی ربط دریافت می شوند.

ترانزیت کالا به سایر گمرکات در صورت نیاز

در صورتی که بازار فروش و یا انبار نگهداری کالا در یکی از مناطق دور کشور باشد و خریدار یا تاجر بخواهد کالاها را به این نواحی منتقل کند، ترانزیت کالا به سایر گمرکات در اختیار وی قرار می گیرد و سپس عملیات ترخیص کالا از طریق این گمرکات انجام می شود.

ارائه مدارک برای ترخیص کالا

در هر اداره گمرکی که کالاها باید برگه ترخیص دریافت کنند، ارائه مدارک و اسنادی که در آنها مشخصات کالاها به طور کامل درج شده باشد، ضرورت پیدا می کنند. تمامی این اطلاعات در برگه ترخیص نیز درج می شوند و در معنای شناسنامه کالاها می باشد. در این مرحله هزینه های مرتبط با ترخیص کالا و همچنین حقوق و عوارض گمرکی پرداخت می شود.

حمل کالا به انبار پس از ترخیص

کالاهایی که برگه ترخیص را از اداره گمرک دریافت می کنند، می توانند وارد بازارهای کشور شده و یا در انبارها نگهداری شوند. انجام تعهدات ارزی (تامین ارز) در صورت وجود و تعهدات مالیاتی مرحله پایانی است که پس از دریافت برگه ترخیص کالا صورت می گیرد.